شرق از ایران سوءاستفاده می کند، اما باید با آنها کار کرد

شرق از ایران سوءاستفاده می کند، اما باید با آنها کار کرد
کد مطلب : N-3937 تاریخ : 1397/08/05 - 12:15

پرشیا دایجست - یک استاد روابط بین الملل در ایران معتقد است: «با توجه به انتقال قدرت و ثروت از کشورهای غربی به شرق آسیا، هرگونه بی توجهی سیاست خارجی ایران به این منطقه یک اشتباه استراتژیک است؛ چرا که نظم آمریکایی محور جهان در حال فروپاشی است و ایران از طریق ارتباط با شرق می تواند در شکل دهی به نظم جدید موثر باشد.»

با اعمال تحریم های جدید آمریکا و تصمیم این کشور برای آغاز دور تازه ای از فشارها بر ایران، بحث نگاه به شرق و افزایش مراودات تجاری، اقتصادی و سیاسی با کشورهای این حوزه در بین مقامات ایران دوباره مطرح شده است. این در حالی است که روسیه اعلام کرده حاضر است خلاء نفتی ایران را در بازار جهانی پُر کند و برخی اخبار هم حاکی از نظر چین برای تسویه حدود 60 درصد پول واردات نفت از ایران با کالای چینی است. با توجه به این مسائل آیا باز هم رویکرد نگاه به شرق می تواند منافع ایران را تامین کند؟


بیشتر بخوانید:

راهبرد «نگاه به شرق» ایران را اسیر تعاملات زیان بار می کند

شرق و غرب از ایران به عنوان ابزاری برای چانه زنی استفاده می کنند


دکتر محمد جمشیدی استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران در این باره به پرشیا دایجست گفت: «اساسا راهبرد اکثر کشورهای قدرتمند جهان چرخش به سمت شرق آسیا است. زیرا اگرچه در اواسط قرن 18 قدرت در تمامی ابعادش به سمت غرب انتقال یافت، اما امروزه با توجه به ضعف کشورهای این حوزه و قدرت یافتن بازیگران شرقی، این روند معکوس شده است. در همین راستا زمانی که اوباما سیاست چرخش به آسیا را مطرح کرد یکی از دلایلش این بود که می دانست آینده ثروت و قدرت در آن منطقه قرار دارد و توان صنعتی و درآمدهای ملی کشورهای این حوزه در حال رشد است. در ارزیابی های جهانی که آمریکا هر پنج سال یکبار منتشر می کند در دفعات متمادی تاکید کرده است که شرق به لحاظ اقتصادی و نظامی در حال ارتقا است.»

وی افزود: «بر این اساس با توجه به ضعف قدرت های غربی و شکاف های سیاسی میان آنها، باید در عین رابطه با این کشورها، به شرق توجه ویژه داشت و هرگونه بی توجهی به این منطقه یک اشتباه استراتژیک محسوب می شود. در سیاست های دولت های آمریکا هم می بینیم که هر یک از روسای جمهوری این کشور به طریقی دنبال آن بوده اند تا ضمن گسترش نفوذ ایالات متحده در شرق، مانع قدرت گیری فزاینده کشورهای این منطقه شوند.»

این کارشناس سیاست خارجی ایران درباره الزامات و مولفه های اجرای استراتژی نگاه به شرق توسط ایران اظهار داشت: «مولفه اول وجود اراده سیاسی است. متاسفانه در داخل ایران خیلی از نگاه ها به مناسبات بین المللی، سنتی و مبتنی بر این است که غرب کماکان محور جهان است. در حالی که اگرچه غربی ها قدرت های موثری محسوب می شوند، اما مطالعات جدید نشان می دهد که نظم آمریکا محور جهان در حال فروپاشی است و اقدامات آمریکا هم دارد به این فروپاشی کمک می کند. ظهور راست گراها در اروپا هم امروزه چالش غرب است. در این راستا اولویت نگاه به شرق نیازمند اراده سیاسی است که البته این به معنای غفلت از سایر جهان نیست.»


بیشتر بخوانید:

استراتژی ایران باید ارتباط خوب با همسایگان باشد

استراتژی «نگاه به شرق» در بوته نقد و بررسی


جمشیدی ادامه داد: «مولفه دیگر استفاده از ابزارهای قدرت در ارتباط با شرق است. ایران به عنوان بازیگر مهم خاورمیانه می تواند از ظرفیت هایش در تعامل با شرق استفاده کند؛ به خصوص آنکه چین هم با نظم آمریکا مخالف است و فشارهای ایالات متحده بر ایران، بستر مناسبی برای همکاری تهران با پکن خواهد بود و به ایران امکان نقش آفرینی در شکل دهی به نظم جدید را می دهد.»

وی در پاسخ به این سوال که به رغم شروط چین در شرایط تحریم ایران برای ارائه کالا به جای پرداخت پول نفت و تلاش روسیه برای پرکردن خلاء نفتی ایران، آیا باز هم این کشورها می توانند راهگشای ایران باشند؟، گفت: «شروط اروپا برای ایران به مراتب از شروط شرق سنگین تر و سخت تر است. در هر صورت روسیه، چین و هند منافع خودشان را دارند و نباید انتظار داشت خود را فدای ما کنند. ما در شرایط تحریم قبلی، تجربه کار با چین و دیگر کشورها در حوزه های مختلف را داشتیم که باعث انتقاع آنها نیز می شد؛ اما مهم این است که در شرایط سخت کدام کشورها همان حداقل ها را برای ایران فراهم می کنند. پیشنهادات چینی ها مبتنی بر تمایل دولت ایران برای کار با این کشور است.»

جمشیدی خاطرنشان کرد: «کمک به ایران در زمان تحریم های آمریکا، جزو منافع چین است؛ اما فشار بر ایران و تلاش برای عقب راندن ایران از زمینه هایی که دارای قدرت است، جزو منافع غرب به شمار می رود. لذا این توصیفات از شروط کشورهای حوزه شرق درست نیست زیرا ضرباتی که ایران متحمل می شود از سوی غرب است و کانال انتقال پولی - مالی که اتحادیه اروپا در حال تبلیغ آن است چندان منفعتی برای ایران ندارد.»

وی تصریح کرد: «من طرفدار غرب یا شرق نیستم و صرفا می گویم تنها با جاهایی که می توان کار کرد، باید وارد تعامل شد. در این میان، چین، هند و روسیه هم از شرایط تحریم ایران به نفع خود استفاده می کنند، اما آنچه در این راستا برای ایران مهم خواهد بود رسیدن به منافع ملی  و توجه به این نکته است که این کشورها قدرت های آینده به شمار می روند.»

برای خواندن اخبار سیاسی اینجا کلیک کنید

نظرات

captcha Refresh