کمانچه؛ سازی ایرانی با آواهایِ زیبا

کمانچه؛ سازی ایرانی با آواهایِ زیبا
کد مطلب : N-5387 تاریخ : 1397/10/03 - 14:31

پرشیا دایجست - کمانچه یکی از سازهای ایرانی است که در ایران و نواحی مشرق زمین نواخته می شود.

در کتاب موسیقی «الکبیر» نوشته فارابی با نام عربی «رباب» به این ساز اشاره شده است. او در این کتاب از کمانچه به عنوان سازی ایرانی یاد می‌کند.

در یکی از نقاشی های کاخ چهل ستون اصفهان نیز مجلس بزم شاه عباس و نوازندگان کمانچه، نی، قانون، دف و سازی شبیه به تار به تصویر کشیده شده است.

کمانچه در دوران صفویه و قاجاریه جزء سازهای اصلی موسیقی ایران بوده است.

کمانچه،‌‌ جزءِ سازهایِ زِهی کِششی (آرشه ای) می باشد که دایرةالمعارف فارسی در تعریف این ساز چنین آورده است: «کمانچه از سازهایِ زهیِ قدیمِ ایران و در واقع نوعِ تکامل یافته رباب است. کَمانی که این ساز را با آن می‌نوازند کَمانه نام دارد و همان است که در ویولن واژه فرانسویِ آرشه را برای آن به کار می برند.»

این ساز، کاسه ای کُرَوی شکل و تو خالی دارد که معمولاً جنسِ آن از چوبِ توت می باشد و دارای دو نوعِ شهری و محلی است و بسیاری از قوم های ایرانی مثل لرها، مازندرانی ها، کُردها، آذری ها، ترکمن ها، کُرمانجی ها و بختیاری ها از آن استفاده می کنند.

این ساز در گذشته سه سیم داشت اما پس از آن که ویولن وارد ایران شد به پیروی از این ساز، سیمِ دیگری به آن اضافه گردید و از سیم هایِ این ساز فرنگی برای این کمانچه ایرانی استفاده شد و شکل امروزیِ آن هم چهار سیم دارد.


بیشتر بخوانید:

دوتار نواز 100 ساله همه را شگفت زده کرد

آشنایی با «سه تار»، ساز اصیل ایرانی

لحظه هایی که قلبت درون سینه ام می تپید (موسیقی)

آموزش سه تار نوازی در مسکو


کمانچه صدایِ خیشومی و آرامی دارد و جزء سازهایِ بسیار توانمند است به طوری که پوزیشن های آن قابلیت اجرای آواهای متنوع و زیبایی را دارند و از آن نه تنها در موسیقیِ دستگاهی بلکه در موسیقیِ مَقامیِ ایران نیز می توان استفاده کرد.

عوامل متعدّدی در خَلقِ صدای کمانچه نقش دارند که از آن جمله می توان به جنس چوب و سیم، نوع و ضخامت پوست، شکل و اندازه آن و ... اشاره کرد.

بد نیست بدانید پرونده‌ «مهارت ساختن و نواختن کمانچه»، در سازمان جهانی یونسکو در سال 96 توسط ایران و جمهوری آذربایجان به ثبت جهانی رسیده است.


بیشتر بخوانید:

تقدیر از کیهان کلهر به خاطر کمک به بشریت از طریق موسیقی

بداهه نوازی سنتور (موسیقی)

ارکستر فیلارمونیک تهران با تم کمانچه آذری حسن‌اف

کیهان کلهر و اردال ارزنجان، این بار در استانبول


مشاهیر کمانچه

از مشاهیر معاصر کمانچه می توان به کیهان کلهر اشاره کرد؛ اما علی اصغرِ بهاری یکی از برجسته ترین نوازندگانِ کمانچه است که به این ساز ایرانی خدمت بسیاری کرد.

بهاری هجده ساله بود که با ابراهیم خانِ منصوری همراه شد و به اجرای کنسرت پرداخت و کمانچه نوازی او شهره گشت‌.

هنگامی که پیانو و ویولن وارد ایران شدند جایگزینی برای دو ساز ایرانیِ سنتور و کمانچه بودند؛ از اینرو بهاری مجبور شد سازش را کنار گذاشته و به ویولن روی آوَرَد.

اما بعد از ورود به رادیو و در حالی که کمانچه جزءِ سازهایِ مظلوم و مهجور بود تا جایی که داشت به فراموشی سپرده می شد توانست این ساز را با جامعه موسیقی ایران پیوندی دوباره دهد تا جایی که روز به روز به علاقه مندان کمانچه افزوده شد.

بهاری از استثناءهایِ کمانچه نوازی بود به طوری که توانست در سال 1346 با اجرا در سالن «دلاویل پاریس» عنوانِ یکی از افتخارات موسیقی سنتی ایران در صحنه جهانی را کسب نماید.

آوایِ کمانچه این استاد بی بدیل موسیقی سنتی ایران در خردادماه سال 1374 برای همیشه خاموش شد.

برای خواندن اخبار فرهنگی هنری اینجا کلیک کنید

نظرات

captcha Refresh

به این مطلب امتیاز دهید

تعداد کل امتیازات این مطلب 3

مطالب مرتبط