ایران؛ مهد مهندسی جهان

ایران؛ مهد مهندسی جهان
کد مطلب : N-925 تاریخ : 1396/12/05 - 10:19

پرشیا دایجست - ایران سومین کشور تولید مهندس در جهان است، اما به لحاظ مهاجرت نخبگان و به خصوص دانش آموختگان مهندسی، جایگاه نخست دنیا را دارد. مهندسی در ایران تا چند سال قبل رشته ای جذاب و پر درآمد محسوب می شد، اما در حال حاضر بیشترین فارغ التحصیلان بیکار، مربوط به رشته های مهندسی است. از زمان های دور تا امروز سرزمین ایران مهد مهندسان و دانشمندان مطرحی بوده است. یکی از مهم ترین آنها خواجه نصیرالدین طوسی است که سالروز تولد او را در ایران روز مهندس نام گذاری کرده اند.

خواجه نصیر، مهندس نامی ایران

خواجه نصیرالدین در 5 اسفند سال 597 قمری در طوس به دنیا آمد. او شاعر، فیلسوف، متکلم، فقیه، دانشمند، ریاضی دان و منجم بود. احداث رصدخانه مراغه یکی از کارهای خواجه در طول فعالیت علمی خویش بود. او بیش از 60 اثر در اصول دین، منطق، هندسه، هیئت، نجوم، عروض و شعر نگاشته است. فعالیت ها و تاثیرگذاری علمی خواجه نصیر الدین طوسی باعث شد یک دهانه آتشفشانی 60 کیلومتری در ماه به نام وی نام گذاری شود. همچنین یک خرده سیاره که توسط ستاره‌شناس روسی نیکلای استفانویچ چرنیخ در 1979 کشف شد نیز به نام وی نامیده شد. دانشگاه خواجه نصیر طوسی در تهران و رصدخانه شامخای در جمهوری آذربایجان نیز به نام او نام گذاری شده‌اند. روز پنجم اسفند ماه در تقویم رسمی کشور ایران به عنوان روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس نام گذاری شده است. هر سال همزمان با این روز همایش‌ها و مراسم مختلفی برگزار می‌شود.

ایران؛ کارخانه تولید مهندس

بر اساس آمار مجمع جهانی اقتصاد در سال 2015، ایران سالانه با 233.695 مهندس بعد از روسیه و آمریکا بیشترین تعداد فارغ التحصیل رشته های مهندسی در دنیا را دارد. (چین و هند در این آمار لحاظ نشده اند) البته اگر این تعداد را به نسبت جمعیت محاسبه کنیم آنگاه ایران با جمعیت 78 میلیون نفری، هر سال بالاترین مهندس را تربیت می کند. (روسیه 145 میلیون نفر جمعیت دارد و آمریکا 320 میلیون نفر) جالب آنکه 70 درصد از این تعداد را زنان تشکیل می دهند که از این لحاظ ایران در دنیا مقام اول را دارد. همچنین فارغ التحصیلان مهندسی در مقطع لیسانس 40 درصد کل فارغ التحصیلان ایران را تشکیل می دهند.

افزایش مهندسان بیکار در ایران

اما در چند سال اخیر رشته های مهندسی در ایران دیگر محبوبیت گذشته را ندارند. اشباع بازار کار این رشته و تعداد بالای بیکاران فارغ التحصیل، باعث شده رشته مهندسی جای خود را به پزشکی بدهد به طوری که حتی دانش آموزان رشته ریاضی نیز در آزمون ورودی به دانشگاه، رشته های پزشکی را انتخاب می کنند. در سال 96 از مجموع 929.791 داوطلب ورود به دانشگاه، تنها 148.429 نفر در گروه ریاضی و فنی ثبت نام کردند در حالی که داوطلبین گروه علوم تجربی 580.301 نفر بود. از این منظر شاید اگر چند سال دیگر آمار جهانی بیشترین تحصیل‌کرده‌های حوزه علوم پزشکی را منتشر کنند، ایران باز هم یکی از کشورهای اول دنیا باشد.

در حال حاضر 75 درصد بیکاران در ایران را دانش آموختگان دانشگاهی تشکیل می دهند. در این میان رشته های مهندسی همچون علوم رایانه، معماری، فیزیک، مهندسی کشاورزی و ... بالاترین نرخ بیکاری را دارند. این موضوع باعث شده بسیاری از فارغ التحصیلان برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر و کار به خارج از کشور مهاجرت کنند. پدیده ای که در ایران از آن با عنوان فرار مغزها یاد می شود و عمدتا مربوط به رشته های مهندسی است.

ایران، رتبه نخست مهاجرت نخبگان در جهان

آمار دقیقی از جمعیت ایرانی های خارج از کشور وجود ندارد اما برخی اعداد و ارقام از حضور پنج میلیون ایرانی در خارج از کشور خبر می دهد که بخش وسیعی از آنها تحصیلکرده و متخصص هستند. طبق آمار صندوق بین‌المللی پول، ایران از نظر فرار مغزها در بین 91 کشور در حال توسعه و توسعه نیافته جهان مقام اول را دارد و سالانه بین 150 تا 180 هزار نفر از ایرانیان تحصیل کرده برای خروج از ایران اقدام می‌کنند. این رقم معادل خروج سالانه 150 میلیارد دلار سرمایه از ایران است. همچنین بنابر آمارهای مجلس و وزارت آموزش و پرورش ایران 70 درصد از رتبه های برتر کنکور سراسری، المپیادی ها و مدال آوران علمی از ایران خارج شده اند. در این میان نکته جالب توجه این است که اکثر این نخبگان را دانشجویان و فارغ التحصیلان رشته های مهندسی تشکیل می دهند. به گزارش موسسه بروکینگز در سال 2013 ایران در میان 74 کشور دنیا رتبه اول درصد دانشجویان علوم، فناوری و مهندسی (stem) را نسبت به کل دانشجویان ایرانی در آمریکا دارا است. همچنین طبق این گزارش بیشترین درصد ماندگاری فارغ التحصیلان ایرانی در آمریکا مربوط به رشته های علوم مهندسی است.

دانشگاههای مطرح ایران در علوم مهندسی

بنا بر گزارش موسسه اسپانیایی CISC تعداد دانشگاهها در اغلب کشورهای پیشرفته جهان زیر 500 دانشگاه است، به ‌طوری که آلمان 412، انگلیس 291، کانادا 329، ایتالیا 236 و هلند 423 دانشگاه دارند. اما در ایران 2640 دانشگاه وجود دارد در حالی که چین و هند با چند برابر جمعیت ایران به ترتیب تنها 2481 و 1620 دانشگاه دایر کرده اند. در این میان بهترین دانشگاههای ایران را دانشگاههایی تشکیل می دهند که در رشته های فنی و مهندسی سرآمد هستند.

بر اساس آمار دو پایگاه استنادی تامسون رویترز (ISI) و علوم جهان اسلام (ISC) به ترتیب دانشگاه های تهران، امیرکبیر، صنعتی شریف، علم و صنعت ایران، تربیت مدرس، صنعتی اصفهان، خواجه نصیرالدین طوسی، آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه شیراز و دانشگاه فردوسی مشهد بیشترین کمیت تولید علم ایران در حوزه فنی و مهندسی را داشته اند.

این دانشگاهها در نظام های رتبه بندی همچون نظام رتبه بندی QS، نظام رتبه‌بندی شانگهای، نظام رتبه بندی یورپ، نظام رتبه بندی تایوان و نظام رتبه بندی ESI وابسته به Web Of Science  نیز با کمی جابجایی بهترین دانشگاههای ایران در حوزه فنی و مهندسی شناخته شده اند. 

نظرات

captcha Refresh

به این مطلب امتیاز دهید

تعداد کل امتیازات این مطلب 0

مطالب مرتبط